1.Ustalenie i stosowanie właściwej stawki VAT stanowi obowiązek podatnika dokonującego sprzedaży towaru lub usługi. Podstawową stawką podatku VAT jest stawka 23%. W przypadku niektórych towarów i usług podatnik ma prawo zastosować stawkę obniżoną, bądź zwolnienie od podatku, przy czym w niektórych sytuacjach preferencje w zakresie stawki VAT na towar czy usługę zostały uzależnione od spełnienia dodatkowych warunków

Od 1 lipca 2020 r. na mocy ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, ost. zm.: Dz.U. z 2020 r., poz. 568).

 Zmianie ulegnie sposób identyfikowania towarów i usług poprzez odejście od stosowania PKWiU 2008 na rzecz:

  • unijnej Nomenklatury scalonej (CN) albo Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w zakresie towarów oraz
  • Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług PKWiU (2015) w zakresie usług.

Należy mieć na uwadze, że aktualnie obowiązujące przepisy również nie przewidują obowiązku ujawniania na fakturze klasyfikacji PKWiU sprzedawanych towarów lub świadczonych usług. Podatnik będzie miał zatem możliwość wyboru (tak jak dotychczas), czy wskazywać klasyfikację CN na wystawianych fakturach czy też jej nie stosować.

1.2.Nowe regulacje prawne dotyczyć będą m.in.: ujednolicenia stawek VAT w tych samych grupach produktów, z jednoczesną zasadą równania w dół – do niższej stawki oraz wprowadzenia podwyżek stawek na wybrane (ale nieliczne) towary i usługi. Oznacza to istotne zmniejszenie liczby pozycji w nowych załącznikach nr 3 i nr 10 do ustawy VAT które zawierają wykazy towarów i usług opodatkowanych według stawek odpowiednio 8% i 5%. Od 1 kwietnia odpowiednio załącznik nr 3 będzie zawierał 73 pozycji (było 187), natomiast załącznik nr 10 będzie zawierał 24 pozycji (było 35).

Nowa matryca ma na celu Objęcie jedną stawką w jak największym stopniu całych grup towarowych – całych (w miarę możliwości) działów CN. Oznacza to istotne zmniejszenie liczby pozycji w nowych załącznikach nr 3 i nr 10 do ustawy o VAT (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174, z późn. zm.), które zawierają wykazy towarów i usług opodatkowanych według stawek odpowiednio 8% i 5%.

Przykładowo:  Przy  założeniu, że stawki obniżone będą miały przede wszystkim zastosowanie do produktów żywnościowych – stawką w wysokości 5% będą objęte całe działy CN (wszystkie towary sklasyfikowane w danym dziale):
02 – Mięso i podroby jadalne,
04 – Produkty mleczarskie; jaja ptasie; miód naturalny; jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone,
07 – Warzywa oraz niektóre korzenie i bulwy, jadalne,
08 – Owoce i orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów, itd.

Przykładowo:

  • pieczywo– obecnie stawka VAT dla pieczywa zależy od daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia. Jeśli data ta nie przekracza 14 dni to stawka wynosi 5%, ale gdy przekracza 14 dni – stosuje się stawkę 8%. W nowej matrycy VAT pieczywo (sklasyfikowane w dziale CN 19 Przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze) każdego rodzaju i niezależnie od daty trwałości czy przydatności do spożycia będzie objęte stawką 5%.
  • ciastka– podobnie jak przy pieczywie, stawka jest zależna od daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia. Jeśli to mniej niż 45 dni, stawka wynosi 8%, gdy przekracza ten termin – wzrasta do 23%. W nowej matrycy VAT ciastka (sklasyfikowane w dziale CN 19 Przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze) każdego rodzaju i niezależnie od daty trwałości czy przydatności do spożycia będą objęte stawką 5%.
  • owoce– obecnie większość owoców jest opodatkowana stawką 5%, stawka 8% ma zastosowanie do owoców tropikalnych, cytrusowych i podzwrotnikowych. W nowej matrycy VAT wszystkie owoce (sklasyfikowane w dziale CN 08 Owoce i orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów) będą objęte stawką 5%.

Poniżej -w ujęciu tabelarycznym- przedstawiamy, niektóre towary, w stosunku do których od 1 kwietnia 2020 r. nastąpi obniżenie lub podwyższenie stawek VAT.

Nr działu CN

Numer pozycji w załącznikach obowiązujących od 1 kwietnia 2020 r.

Nazwa towaru

Stawka ob. Do 31.03.2020 r.

Nowa -obniżona-stawka od 1.04.2020 r.

 

 

CN 08

 

 

poz. nr 6 załącznika nr 10

Owoce tropikalne i cytrusowe oraz niektóre orzechy (pistacjowe, migdały, kokosowe)

 

 

 

        8%

 

CN 19

poz. nr 12 załącznika nr 10 

Pieczywo każdego rodzaju, włącznie z ciastkami

5%, 8%, 23% *

5%

dział CN 2104

poz. nr 14 załącznika nr 10

Zupy, buliony, żywność homogenizowana i dietetyczna (w tym również dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego)

8%

5%*

Bez względu na dział CN – Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego, o których mowa w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

poz. nr 18 załącznika nr 10

CN 09

poz. nr 1 załącznika nr 3

Musztarda, przyprawa słodka papryka, niektóre przyprawy przetworzone (np. pieprz, gałka muszkatołowa, tymianek)

23%

8%

 

dział CN 09

poz. nr 1 załącznika nr 3

Musztarda, przyprawa słodka papryka, niektóre przyprawy przetworzone (np. pieprz, gałka muszkatołowa, tymianek)

23%

8%

dział CN 2106, 2202, 9619 00

poz. 16, 17, 21 załącznika nr 10

Produkty dla niemowląt i dzieci (żywność przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci, smoczki, pieluszki oraz foteliki samochodowe

8%

5%

Bez względu na dział CN – smoczki dla niemowląt i dzieci, w szczególności przeznaczone do celów medycznych

poz. 22 załącznika nr 10

Bez względu na dział CN – foteliki do przewozu dzieci w samochodach

poz. 23 załącznika nr 10

dział CN 9619 00

  poz. 21 załącznika nr 10

  Artykuły higieniczne (podpaski, tampony higieniczne, pieluchy)

8%

5%

 

Warto podkreślić, że od 1 lipca 2020 r. na niezmienionym poziomie opodatkowane będą stawką:

  1. obniżoną do 8%: towary zwykle wykorzystywane w produkcji rolniczej (zwierzęta gospodarskie, nawozy i środki ochrony roślin czy sznurek do maszyn rolniczych), towary związane z ochroną zdrowia (wyroby medyczne, produkty lecznicze, środki odkażające),
  2. obniżoną do 5%: napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego, lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego oraz napoje na bazie soi o zawartości białka 2,8% masy lub większej (CN 2202 99 11), napoje na bazie soi o zawartości białka mniejszej niż 2,8% masy; napoje na bazie orzechów objętych działem CN 08, zbóż objętych działem CN 10 lub nasion objętych działem CN 12 (CN 2202 99 15).

 

  1. Wzrost stawek VAT

Nazwa towaru

Numer pozycji
w załączniku
w nowym brzmieniu

Stawka aktualna

Nowa podwyższona stawka

Niektóre przyprawy nieprzetworzone (np. gałka muszkatołowa, kwiat muszkatołowy, kmin, szafran, kurkuma)

poz. nr 1 załącznika nr 3

5%

8%

Homary i ośmiornice oraz inne skorupiaki, mięczaki i bezkręgowce wodne (m.in. kraby, langusty, krewetki, ostrygi, małże) oraz przetwory z nich, kawior oraz namiastki kawioru

5%

23%

Lód – używany do celów spożywczych i innych celów chłodniczych

8%

23%

 

Uwaga; Przykładowo podatnik, który prowadzi lokal gastronomiczny, w którym sprzedaje Dania obiadowe od 1 lipca 2020 r. do sprzedaży dań, których składnikiem będą krewetki będzie obowiązany zastosować stawkę 23%.